4c. Deelprogramma Sociale basis en Volksgezondheid

Gezond en veilig opgroeien
De afgelopen jaren is een toename van veiligheidsincidenten, overlast en meervoudige casuïstiek onder jongeren te zien. Daarnaast is de mentale gezondheid en weerbaarheid van jongeren verminderd. Dit baart het college en uw raad zorgen, gezien de aangenomen moties Stop versobering jongerenvoorzieningen (motie 1368), Versterken rol ouders bij bestrijding jeugdcriminaliteit: inzetten IJslands model / OKO (motie 1347) en Structurele verbetering van sociale veiligheid in Katwijk (motie 1364). Naar aanleiding van deze zorgen is er een onderzoek uitgevoerd naar het voorkómen van jonge aanwas (drugs)criminaliteit. Uitkomsten hiervan zijn gedeeld met uw raad. Daarnaast heeft belangrijke samenwerkingspartner stichting Kocon, die veel activiteiten op het gebied van preventie in de gemeente coördineert en begeleidt, te kennen gegeven op termijn te stoppen met haar activiteiten. Dit vanwege pensionering zonder opvolgingsmogelijkheden.

Dit leidt samen tot de noodzaak om de (preventieve) aanpak rond onze jeugd anders aan te pakken. Werken volgens de werkwijze OKO (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving) en uitbreiding van ambtelijke capaciteit sociale veiligheid bieden ruimte om de aanpak aan te passen. Hiermee kunnen de werkzaamheden van stichting Kocon op een andere wijze worden voortgezet met behoud van het goede en is er ruimte om in ze zetten op vroegsignalering, multiproblematiek en voorkomen van jonge aanwas (drugs)criminaliteit.

Uitbreiding jeugd- en jongerenwerk
In 2024 is de inzet op jeugd – en jongerenwerk, uitgevoerd door het Welzijnskwartier, incidenteel uitgebreid met 1,5 FTE. Gezien de meerwaarde van deze uitbreiding en de winst die dit tot nu toe heeft opgeleverd bestaat de wens de uitbreiding structureel te maken. Het jongerenwerk speelt een cruciale rol in het ondersteunen, begeleiden en voorlichten van jongeren in onze gemeenschap. De afgelopen periode is er, door het toevoegen van extra formatie, ruimte ontstaan voor snellere adhoc -interventies wanneer zich problemen voordoen op straat of online. Is de zichtbaarheid van het jeugd – en jongerenwerk op straat en in de wijk vergroot. Een voorbeeld hiervan was de aanpak en aanwezigheid op het Andreasplein en in het Ridderbos. Ook is er in 2024 gestart met initiatieven zoals de Week van het Geld, Mentale gezondheid en het nieuwe Seks-Lab in samenwerking met Sense (voorlichting over relaties en seksualiteit). Deze initiatieven kunnen in 2025 verder worden uitgebreid door de uitbreiding van het jeugd- en jongerenwerk. Tot slot stimuleren en begeleiden de jongerenwerkers jongeren bij het realiseren van hun eigen ideeën en initiatieven. De realisatie van de nieuwe skatebaan in 2024 is hiervan een voorbeeld.

Hecht
Rond Hecht is een aantal relevante ontwikkelingen te benoemen. Ten eerste heeft Hecht het jaar 2024 afgesloten met een positief resultaat. Dit zal worden toegevoegd aan het Eigen Vermogen van Hecht om dit weer op peil te krijgen. Daarnaast treft Hecht maatregelen via een Herstelplan Eigen Vermogen. Voor het lopende begrotingsjaar 2025 is relevant dat de cao van Hecht eind maart afloopt. Inmiddels zijn de onderhandelingen voor de cao voor gemeenten (gelijk aan de cao Gemeenschappelijke Regelingen) tot een eind gekomen en zijn werkgevers en werknemers in afwachting van instemming van hun achterban. Inzet hiervan is een loonstijging per 1 april van 2% en per 1 oktober van 1,85%. Hecht verwacht met dit akkoord zowel voor 2025 als voor 2026 binnen de begrotingen te blijven.
Ook de taakstelling van de FKGR heeft Hecht verwerkt in haar ontwerpbegroting voor 2026. De FKGR heeft de taakstelling op 6% gezet. Hecht vult dit in 2026 in met 4,6% en zal in 2027 verder invulling geven tot de gestelde 6%.

Gezond en Actief Leven Akkoord
Op dit moment zijn er landelijke onderhandelingen gaande over het vervolg van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Inzet is een nieuw bestuursakkoord waarbij deze twee akkoorden worden samengevoegd in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Dit akkoord is naar verwachting rond de zomer gereed. Momenteel is echter nog onduidelijk wat er inhoudelijk wordt opgenomen in het akkoord en welke middelen hiermee gemoeid zijn. Daarnaast loopt de financiering van meerdere thema’s uit het huidige GALA af per 2026. Zolang de financiën voor 2026 en daarna onbekend zijn, proberen wij deze thema’s te borgen in de financiering die wel structureel doorloopt. In de tussentijd informeren wij u, voor de zomer, over het IZA/GALA middels een midterm review.

Inburgering
De inburgering van statushouders kan in 2025 minder snel gaan dan gewenst. Er is nog steeds een (landelijk) tekort aan taaldocenten en wachtlijsten in de kinderopvang. Het is op dit moment nog onduidelijk wat de effecten zijn van de aangekondigde plannen op gebied van asiel en wonen vanuit het Rijk zoals het verbod op voorrang huisvesting statushouders.

Lokaal Uitvoeringsplan Huiselijk Geweld
In 2024 is in de regio Hollands-Midden een Regiovisie Huiselijk Geweld vastgesteld, met een bijbehorend uitvoeringsplan. Lokaal is de bestuurlijke wens uitgesproken om een aanvullend lokaal uitvoeringsplan Huiselijk Geweld op te stellen. Om de uitvoering van het lokale uitvoeringsplan mogelijk te maken, wordt hierbij een incidenteel budget van €13.000 aangevraagd uit de reserve Sociaal Domein. Dit bedrag is noodzakelijk om het uitvoeringsplan verder te concretiseren, de aanpak in 2025 te realiseren en de structurele impact in kaart te brengen.

Sociaal Wijkteam
Op 31 oktober 2019 heeft de gemeenteraad een voorstel (kenmerk 1435812) aangenomen om het Sociaal Wijkteam per 2020 uit te breiden met formatie en deze te bekostigen door te besparen op de zorgkosten voor jeugdhulp. Deze besparing is als structurele taakstelling van € 297.350 in de begroting opgenomen. Deze taakstelling kwam bovenop een taakstelling van structureel € 560.000 waartoe in de kaderbrief 2020 is besloten en die eveneens tot doel hadden om te besparen op de zorgkosten. Ten aanzien van de taakstelling van € 297.350 werd in het raadsvoorstel reeds aangegeven dat het niet met zekerheid te zeggen is of de besparing daadwerkelijk gehaald gaat worden. Reden daartoe zijn de openeinderegeling van de Jeugdwet waardoor sturing op de uitgaven lastig is, autonome ontwikkelingen in volume en eventueel landelijke aanwijzingen omtrent minimumprijzen. De afgelopen jaren is gebleken dat deze taakstelling van € 297.350 euro niet kon worden gerealiseerd. Dit heeft meerdere oorzaken.

In de raadssessie van 13 oktober 2022 en met de Raadsinformatiebrief “Ontwikkelingen Wijkteam gemeente Katwijk” (kenmerk Z3276371D3276386) is de raad meegenomen in de problematiek van de wachtlijsten. Oorzaak daarvan is meerledig, onder andere:

• Landelijke trend dat in alle gemeenten de vraag naar jeugdhulp toeneemt.
• Toename complexe casuïstiek, zowel landelijk, regionaal als lokaal.
• Verlaging caseload jeugdbeschermers naar aanleiding van landelijk besluitvorming.
• Krapte op de arbeidsmarkt en verloop binnen het Sociaal Wijkteam.
• Budgetplafonds en lange wachttijden bij aanbieders.
• Toename van het aantal meldingen bij het Sociaal Wijkteam.
• De situatie is sindsdien niet gewijzigd wat een enorme druk blijft geven op het Sociaal Wijkteam.

Gedurende de afgelopen jaren zijn er diverse maatregelen getroffen om de wachttijden te verminderen. In bovengenoemde raadsinformatiebrief zijn deze maatregelen verwoord:

• De vraag verminderen.
• Aanscherpen kaders.
• Structurele uitbreiding capaciteit Jeugdconsulenten van 5 FTE.
• Start jeugdhulpverleners op school.
• Start jongerenwerkers in het Sociaal Wijkteam.
• Eenduidige werkwijze ingevoerd. De werkprocessen zijn eenduidig aangescherpt. De doelen van de ondersteuning worden beter geduid en opgevolgd.

Aangezien de vraag naar jeugdhulp niet afneemt, de complexiteit niet minder wordt en de overige hierboven genoemde oorzaken niet zijn verdwenen, hebben de genomen maatregelen niet kunnen leiden tot een besparing waarmee de taakstelling kan worden gerealiseerd. De maatregelen zijn wel nodig geweest om goede en passende zorg te kunnen bieden, de problematiek van wachtlijsten niet te verergeren en de kosten te kunnen beheersen.

Ondanks bovenstaande maatregelen is het de afgelopen jaren niet gelukt de taakstelling te realiseren. Dat blijkt een onmogelijke opgave. Er moest ook worden ingehuurd om alle taken te kunnen uitvoeren. Dat kon deels gedekt worden uit tijdelijke onderuitputting van het budget dat beschikbaar is als gevolg van de aanbesteding van het Sociaal Wijkteam. Deze tijdelijke onderuitputting kon niet besteed worden om een structurele taakstelling te dekken en zou wanneer dit wel was gedaan leiden tot problemen in de uitvoering van de taken van het Sociaal Wijkteam en oplopende kosten als gevolg daarvan. Het handhaven van de taakstelling is los van bovenstaande niet opportuun aangezien elders in de voorjaarsnota (bij deelprogramma 5B) staat beschreven dat er aanvullende investeringen in het Sociaal Wijkteam wenselijk zijn om de kosten jeugdhulp verder te kunnen beheersen. Het gevolg van dit alles is dat wordt voorgesteld de taakstelling van € 297.350 te schrappen.

Jeugdhulpverlening op school
Om alle jeugdigen optimale kansen te geven is in maart 2022 gestart met het Wijkteam in de school, als onderdeel van de Katwijkse onderwijsagenda. Aan elke school in Katwijk is een jeugdhulpverlener uit het wijkteam verbonden. Het aantal uur is afhankelijk van de zwaarte van de problematiek op school en de grootte van de school. Jeugdhulpverleners leveren laagdrempelige ondersteuning aan kinderen en jongeren die dat nodig hebben (waar dat geen onderwijsvraag betreft), geven preventieve trainingen, adviseren leerkrachten en verwijzen waar nodig door naar andere hulpverlening. De ervaringen met de inzet van de jeugdhulpverleners op de scholen zijn positief. Door deze preventieve inzet worden kinderen en jongeren tijdig ondersteund en kan zware, specialistische jeugdhulp worden voorkomen. Er is met de inzet een betere relatie met de school en er zijn kortere lijnen tussen de school en het wijkteam. Als er wel andere of zwaardere hulp (vanuit het wijkteam of de specialistische jeugdhulp) nodig blijkt te zijn, kan de jeugdhulpverlener helpen met de toeleiding en een overdracht daarnaartoe. De regie ligt in dat geval bij een jeugdconsulent. In de begroting zijn structureel middelen opgenomen voor jeugdhulpverlening op school. De inzet van de jeugdhulpverleners is via de gemeentelijke, incidentele NPO-middelen opgehoogd van gemiddeld 3 naar 4 uur per school.

Ondanks alle samenwerkingsafspraken, de inzet op preventie en het bieden van extra ondersteuningsmogelijkheden om kinderen en jongeren binnen het onderwijs te houden, liep het aantal risicoleerlingen en thuiszitters op. Ook in Katwijk. Versterking van onze inzet was (en is) daarom nodig. Samen met de Katwijkse VO-scholen en relevante partners hebben we afspraken gemaakt om direct bij aanvang van het schooljaar 2024-2025 te starten met extra inzet vanuit het wijkteam voor risicoleerlingen en thuiszitters. Het betref een pilot voor de duur van anderhalf jaar en bekostigt vanuit incidentele middelen. We zien dat de inzet op de VO-scholen vanuit de jeugdhulpverleners op school (preventief/laagdrempelig) verschuift naar jeugdconsulent taken. Er zijn veel casussen waarin zwaardere hulp vanuit het wijkteam en/of de specialistische jeugdhulp nodig is. Met de extra inzet op de VO-scholen voorkomen we dat (een deel van) deze leerlingen op de wachtlijst terecht komt en lang moet wachten op de zorg en ondersteuning die zij nodig hebben.

Voor 2025 en voornamelijk voor 2026 e.v. zijn structurele middelen nodig om de jeugdhulpverlening op school te kunnen continueren. Wanneer deze middelen niet beschikbaar komen, zal de capaciteit vanuit het wijkteam verlaagd moeten worden en ontoereikend zijn om de huidige inzet op alle Katwijkse scholen te continueren.

Zwemsteiger Valkenburgse meer
Om uitvoering te kunnen geven aan de motie 3544651 over het aanleggen van een zwemsteiger in het Valkenburgse meer is onderzoek gedaan naar de technische haalbaarheid en is overleg geweest met het Platform Gehandicaptenbeleid. Het blijk technisch en financieel haalbaar en wenselijk. De in de motie beoogde zwemsteiger is bedoeld voor een beperkte doelgroep om ook in het water te kunnen recreëren. Het is geen rolstoelsteiger. Voor de zorgvuldigheid wordt er op dit moment gekeken naar alternatieve oplossingen (steigers). Na dit onderzoek zal een voorstel worden voorbereid en ter besluitvorming worden aangeboden om uitvoering te kunnen geven aan de motie. Wij wachten op de uitkomsten uit het nader onderzoek inzake de afkalving van de oever van het Valkenburgse Meer voor de verdere planning en uitwerking van dit voorstel. We verwachten derhalve niet eerder dan volgend jaar tot uitvoering over te kunnen gaan.

Autonome ontwikkelingen: mutaties groter dan € 75.000 (uitgebreid toelichten per volgnummer)

Autonome ontwikkelingen: mutaties kleiner dan €75.000 (beknopt toelichten per volgnummer)