7A Energie, groen en milieu

Groen
Een buitenruimte die door vergroening bescherming biedt tegen hitte en die door de natuur mee te nemen bijdraagt aan welzijn en biodiversiteit. Door ontstenen en het vasthouden van water in het groen vermindert vergroening ook de impact van droogte en wateroverlast.

• Het Kap- en compensatiebeleid heeft als doel de algehele groenkwaliteit- en volume van de gemeente Katwijk te borgen. Marktconforme groencompensatiebedragen maken onderdeel uit van het beleid. Indien niet kan worden voldaan aan de herplantplicht is een storting in het compensatiefonds verplicht. Om conform Groenstructuurplan 2021-2030 – zoveel als mogelijk te voldoen aan de ambitie van 65m2 groen per woning en 0,4 boom per inwoner toets en adviseert de gemeente actief bij ontwikkeling.

Op basis van een door de gemeenteraad vastgestelde startnotitie wordt op dit moment door Marente in overleg met de overige stakeholders op het zgn. noordelijke deel van het eiland enkele nadere omschreven scenario’s verkend. Ook de Kwakelwei is in dit onderzoek betrokken. De verwachting is dat de eerste resultaten eind Q2 bekend zullen worden. Vervolgens zullen we de raad daarover informeren en afhankelijk van de besluitvorming de financiële gevolgen verwerken in de begroting 2026

Energietransitie
De energietransitie blijft een van de grootste opgaven voor Nederland, ook op lokaal niveau. Gemeente Katwijk streeft naar een energie neutrale toekomst in 2050. Deze ambitie brengt een uitdagende reis vol onzekerheden met zich mee. Onze aanpak is vastgelegd in het Energieprogramma, dat de lokale vertaling vormt van het Klimaatakkoord en de Regionale Energie Strategie (RES) Holland-Rijnland. Dit programma vormt de leidraad voor onze activiteiten, waarin zowel korte- als lange termijn doelen centraal staan. In de huidige collegeperiode (2022-2026) ligt de nadruk op energiearmoede, isolatie en energiebesparing. Tegelijkertijd werken we aan de bredere doelstellingen zoals duurzame energieopwekking, warmtetransitie, duurzame mobiliteit en het aanpakken van netcongestie.

Binnen de opgave worden in 2025 en volgend diverse ontwikkelingen en obstakels verwacht die onze aanpak en beleid sterk zullen beïnvloeden.

• Toenemende urgentie door aangescherpte klimaatdoelen: Met strengere eisen vanuit de EU, zoals aangescherpte klimaatdoelen, worden in 2025 mogelijk meer bindende afspraken geïntroduceerd. Denk aan verplichtingen rondom de verduurzaming van gebouwen en bedrijven. Deze eisen kunnen de druk op gemeentelijke handhaving aanzienlijk vergroten.
• Verergering van netcongestie: De snelle groei van zonne- en windenergieprojecten, samen met de elektrificatie van vervoer en verwarming, maakt netcongestie een steeds nijpender probleem. Door de inmiddels afgekondigde transportschaarste in de regio dienen op meerdere vlakken maatregelen genomen te worden om de nadelige effecten hiervan tot een minimum te beperken. Het Landelijk Actieprogramma netcongestie (Rijksoverheid, 2022) heeft daarvoor drie sporen gedefinieerd.
  • Sneller bouwen: sneller realiseren van netuitbreidingen
  • Slimme oplossingen: Industrieën en bedrijven ontwikkelen en benutten flexibel energiegebruik. Door netgebruikers, netbeheerders, Rijk, provincies, gemeenten en ACM.
  • Integraal programmeren: Het gezamenlijk vormen van het energiesysteem op lange termijn.

Gemeenten moeten nauwer samenwerken met netbeheerders, Provincie, lokale en regionale stakeholders.

• Ondergrondse en bovengrondse ruimte: De energie- en de warmtetransitie leiden beiden tot een groter ruimtebeslag. Bovengronds leidt de toenemende elektrificatie naar extra trafo-huisjes en parkeerplekken met laadpalen in de openbare ruimte. Ondergronds zullen extra leidingen worden gelegd voor warmte en energie. Dit is complex vanwege de impact op andere opgaven én de ruimte die schaars is.
• Warmtetransitie: Veel woningen en gebouwen moeten worden geïsoleerd en op termijn overgaan op alternatieve warmtebronnen, zoals warmtepompen of warmtenetten. Gemeenten moeten bewoners en vast-goedeigenaren overtuigen en ondersteunen bij deze overstap. Dit proces is technisch, financieel en sociaal complex, waarbij betaalbaarheid en maatschappelijke acceptatie centraal staan.
• Warmteprogramma: Het Warmteprogramma is de opvolger van de Warmtevisie 2022-2026, en is een verplicht programma onder de Omgevingswet en moet uiterlijk 31 december 2026 worden vastgesteld. In het Warmteprogramma staat hoe de gemeente haar regierol voor de warmtetransitie in de gebouwde omgeving wil inzetten. Dit gebeurt aan de hand van een gebiedsgerichte aanpak, waarin aangegeven wordt welke warmteoplossing voor welk gebied de voorkeur heeft van de gemeente. Hiermee vormt het Warmteprogramma de basis voor toekomstige (lokale) besluiten op het warmtedossier. Als verplicht programma onder de Omgevingswet is het uitvoeren van een Milieueffectrapportage (MER) verplicht, voor het Warmteprogramma vastgesteld kan worden.
• Samenwerking en draagvlak: Betrokkenheid van inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden blijft essentieel. Gebrek aan draagvlak of onvoldoende inspraak kan leiden tot weerstand tegen plannen. In 2025 wordt in Katwijk een burgerraadpleging en haalbaarheidsonderzoek georganiseerd. Voor kwetsbare groepen worden subsidies, leningen en het Katwijks Isolatiefonds (KIF) ingezet, terwijl het energieloket en huis-aan-huisbezoeken helpen bij verduurzaming van woningen.
• Financiering en middelen: Een groot knelpunt is het gebrek aan financiële middelen voor grote projecten. Externe financiering en subsidies zijn onmisbaar. Ook het tekort aan technische expertise en mankracht bemoeilijkt de realisatie van complexe projecten. Stijgende bouwkosten en beperkte subsidies maken het lastiger om wijkaanpakken en andere energietransitie projecten te financieren, wat stagnatie kan veroorzaken.
• Betaalbaarheid voor burgers: De hogere kosten van verduurzaming (zoals warmtepompen en isolatie) maken het moeilijker voor inwoners om mee te doen, vooral in sociaal kwetsbare wijken.
• Duurzame mobiliteit: De inzet op schonere, slimmere en andere mobiliteit wordt voortgezet. De verdere uitrol van openbare laadpunten is cruciaal om de verwachte groei van elektrische voertuigen niet te belemmeren. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan lager autogebruik door de inzet van deelfietsen en deelauto’s. In samenwerking met de regio worden mobiliteitshubs ontwikkeld.
• Wet- en regelgeving: Veranderende nationale regelgeving maakt het voor de (samenwerkende) gemeente lastig maken om een consistent beleid te voeren.
• Impact op de leefomgeving: Gemeenten moeten de energietransitie integreren met andere opgaven zoals woningbouw, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Dit vereist een integrale aanpak. We staan voor een complexe opgave waarbij we moeten balanceren tussen snelheid, duurzaamheid, betaalbaarheid en sociale rechtvaardigheid. Samenwerking met andere overheden, bedrijven en inwoners is cruciaal zijn om deze uitdagingen aan te pakken.
• Soorten Management Plan (SMP). Het ecologisch onderzoek naar de aanwezige populaties en beschermde diersoorten ten behoeve van besparen en isoleren van woningen is gestart en heeft een doorlooptijd van 2 jaar. Er is nog geen inzicht in de mogelijke mitigerende maatregelen a.g.v. dit ecologisch onderzoek.

Milieu
Een duurzame, gezonde en prettige leefomgeving is van groot belang voor de bewoners van Katwijk. De bescherming en de verbetering van de milieukwaliteit heeft daarbij de hoogste prioriteit bij ruimtelijke ontwikkelingen, projecten en vergunningen.

• We werken aan het verminderen van geluidshinder door wegverkeer, onder andere door de aanleg van geluidschermen ter hoogte van de wijken Cleijn Duin en de Molenwijk. Daarnaast zijn de werkzaamheden voor gevelsanering aan woningen langs de Sandtlaan inmiddels gestart. We onderzoeken de impact van de aanstaande luchtvaartherziening op het vliegverkeer van en naar Schiphol op onze regio. Deze herziening kan gevolgen hebben voor de leefomgeving, zoals toename van geluidshinder, en mogelijk ook voor de woningbouw. Tot slot leveren we input aan de provincie, die verantwoordelijk is voor het opstellen van een gebiedsadvies
• De aanscherping van de stikstofregelgeving heeft direct effect op onze projecten. We kiezen voor een proactieve aanpak: projecten gaan door zolang dit binnen de regels mogelijk is. De gemeente beoordeelt per project of stikstofuitstoot beperkt kan worden, bijvoorbeeld door de inzet van elektrisch materieel en saldering. De laatste ontwikkelingen worden nauwgezet gevolgd, projecten ondersteund door stikstofadviseurs en we werken aan een brede impactanalyse zodra er meer duidelijk is.
• PFAS is een milieuvreemde en zorgwekkende stof, dat in lage concentraties voorkomt in het milieu, het drinkwater en de voedselketen. De volle omvang van de verspreiding begint zich sinds enkele jaren te ontvouwen bij gemeente en media. Het dossier is complex, want er is geen duidelijk normen- of handelingskader, terwijl snelheid is geboden vanwege de toenemende media-aandacht en bezorgdheid bij bewoners. Op dit moment zet de gemeente actief in op het verbieden van PFAS. Dit doen we vanuit de werkgroep PFAS van KIMO internationaal. Daarnaast hebben we een projectgroep opgericht specifiek voor de PFAS verontreiniging op voormalig vliegkamp Valkenburg. In deze werkgroep hebben RVB, Hoogheemraadschap van Rijnland en Omgevingsdienst West-Holland zitting. Vanuit deze werkgroep monitoren we en begeleiden we RVB m.b.t. de sanering van de vier PFAS-vlekken.
• Het stimuleren van natuur- en milieueducatie voor een schone en groene leefomgeving wordt belangrijker en verbeterd ook de gezondheid van inwoners. In 2025 wordt extra ingezet op de samenwerking met milieu- en natuurorganisaties en scholen. Er wordt meer samengewerkt met andere kustgemeenten om onze gezamenlijke milieubelangen (natuur, veiligheid en toerisme) langs de kust beter te behartigen.
• De grote (woning)bouwopgave in Katwijk de komende jaren willen we op een duurzame manier realiseren. In 2025 wordt de ambitie voor duurzaam bouwen verder uitgewerkt met extra aandacht voor circulariteit/materiaalgebruik en biodiversiteit. Bij grote bouwprojecten zoals Valkenhorst wordt dit opgenomen in de selectieleidraad bij aanbestedingen.
• Europese Kaderrichtlijn Water: Nederland behaalt in 2027 haar eigen doelen niet ten aanzien van de chemische en ecologische toestand in het water. Dit betreft alleen het grond- en oppervlaktewater dat is aangemerkt als een KRW-waterlichaam. Volgens het Nederlandse recht is het behalen van de KRW-doelen een resultaatsverplichting. De tendens is, dat de Nederlandse waterkwaliteitsbeheerders zoals: Hoogheemraadschap van Rijnland en Rijkswaterstaat de gemeenten gaat aanspreken op emissies, vergunningen en een slechte waterkwaliteit in het gemeentelijk oppervlaktewater. In de loop van 2025 wordt duidelijk wat dit kan betekenen voor gemeente Katwijk. Verlaging van de emissies uit de riolering is het voor gemeente Katwijk het belangrijkste doel vanwege de volksgezondheid en het bereiken van een goede zwemwaterkwaliteit. De aanpak is geborgd bij Stedelijk Water / riolering onder programma 7B. Vergunningen worden dit jaar de binnen het werkpakket van de Omgevingsdienst geïnventariseerd, zodat we met de Omgevingsdienst kunnen handelen op basis van actuele informatie. De ecologische waterkwaliteit in gemeentelijke waterpartijen is niet bekend. Deze gemeentelijke waterpartijen willen we in kaart brengen en beoordelen.

Autonome ontwikkelingen: mutaties groter dan € 75.000 (uitgebreid toelichten per volgnummer)

Autonome ontwikkelingen: mutaties kleiner dan €75.000 (beknopt toelichten per volgnummer)