In deze voorjaarsnota blikken wij vooruit op de komende begrotingsperiode 2026 – 2029. In die begrotingsjaren blijft er veel op gemeenten afkomen. Bij de jaarrekening 2024 is het risicoprofiel uitvoerig bijgesteld met als uitkomst dat het weerstandsvermogen goed is en de gemeente tegenvallers kan opvangen. In deze voorjaarsnota een schets van recente ontwikkelingen en actuele informatie die nog effect kunnen hebben op de gemeentebegroting 2026.
Voor wat betreft het economisch klimaat is op dit moment nog sprake van groei in alle provincies. Dat is een positieve omstandigheid welke zich mogelijk uiteindelijk ook doorvertaald richting het perspectief en de verwachtingen voor de lokale overheid. Het Rijk heeft in de voorjaarsnota geld vrijgemaakt voor gemeenten, circa € 800 miljoen extra op structurele basis voor demping ravijnjaar en jeugdmiddelen. Dat zijn in de komende begrotingsperiode extra miljarden die beschikbaar komen middels de algemene uitkering gemeentefonds. Daarmee is het bekende ravijnjaar niet gedempt, maar voordat het begrotingsadvies door VNG is uitgebracht, wel in de tijd opgeschoven naar 2028. Tegelijk is ook sprake van diverse onzekerheden en ontwikkelingen die de begrotingspositie van gemeenten nog onder druk zetten.
Op het vlak van de salarislasten is er inmiddels duidelijkheid voor partijen, onlangs is een akkoord over de cao voor gemeenten bereikt waarvan het financieel effect inmiddels is verwerkt. Ten aanzien van de BUIG gelden is het macrobudget lager vastgesteld maar het aandeel van Katwijk in het geheel is nu nog hetzelfde. De gemeente Katwijk is nog steeds een voordeelgemeente, hoewel het risico blijft bestaan dat dit aandeel wijzigt. De verwachting is dat in oktober daarover meer bekend gaat worden.
In de Voorjaarsnota heeft het Rijk een eerste tussenstap gezet in de opvolging van het zwaarwegende advies van de deskundigencommissie Van Ark met betrekking tot de kosten die gemeenten maken voor jeugdhulp. Aansluitend zijn afspraken gemaakt over de opvolging van een resterend deel van het advies, waarbij gemeenten met terugwerkende kracht worden gecompenseerd voor 50% van de extra gemaakte kosten voor 2023 en 2024 én een nieuwe deskundigencommissie welke begin 2027 terugkijkt op de jaren 2025 en 2026 en inschatting maakt van de jaren van 2027 en verder. Voor deze vervolgafspraken zijn in deze begroting stelposten opgenomen, omdat we erop vertrouwen dat het Rijk zich aan de gemaakte afspraken houdt.
Het is nog afwachten of de Tweede Kamer en de Eerste Kamer de Voorjaarsnota 2025 van de regering aannemen waarin het financieel advies van de Jeugdzorgcommissie-Van Ark is verwerkt. Die commissie pleit voor een herijking van de financiële afspraken tussen het rijk en de gemeenten. Dat komt neer op een verbreding van de hervormingsagenda en een eerlijke verdeling van de financiële tekorten. De regionale taskforce jeugd voorziet nog investeringen voor zowel Katwijk als gemeenten in de regio. Die investeringen zijn verwerkt en worden gedekt door de baten vanuit het rijk. De mogelijke baten als resultaat van de inspanningen uit de regionale taskforce jeugd worden verwerkt in de regionale jeugdhulpbegroting. Deze wordt direct na de zomer aan de raad aangeboden.
De doorrekening van de investeringsagenda krijgt in de komende maanden onze aandacht, gebaseerd op de geactualiseerde investeringsagenda waarbij gepoogd is om tot een reële begroting 2026-2029 te komen. Daarbij houden wij rekening met diverse factoren en onzekerheden die nog van invloed zijn.
Daarnaast spelen er, naast de uitkomst over het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan Valkenhorst, diverse ontwikkelingen rond de overige deelgebieden Valkenhorst die van invloed kunnen zijn op onze meerjarenraming en investeringsagenda.
Tot slot heeft de gemeente vanuit het traject Meerjarig Financieel Gezond (MFG) nu in het begrotingssaldo een voordeel ingecalculeerd oplopend van € 2,5 miljoen naar € 3,0 miljoen. Samenvattend is daarmee de periode van financiële krapte op basis van de aankondiging van het’’ Ravijnjaar’’ richting begroting 2026 voorbij. Echter, de doorrekening van de Voorjaarsnota in onze gemeentelijke begroting kent nog onzekerheden, met name over de middelen voor Jeugdhulp. Op basis van het advies van de VNG/IPO hebben we deze middelen nu structureel opgenomen in onze begroting. Het is nog wel onzeker in welke mate de rijksmiddelen oplossing gaan bieden en is het belangrijk dat we de laatste ontwikkelingen nauwgezet in de gaten blijven houden.