Algemene grondslagen voor de Rechtmatigheidsverantwoording
De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de kaders zoals besloten in de Financiële verordening gemeente Katwijk 2025, het Normenkader financiële rechtmatigheid 2025 en op basis van de Kadernota Rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV van september 2025. De rechtmatigheidsverantwoording ziet toe op de financiële rechtmatigheid van baten, lasten, balansmutaties, alsmede de baten en lasten inzake de specifieke uitkeringen (SiSa) op grond van art. 17 Financiële-verhoudingswet. De financiële rechtmatigheid omvat het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het Misbruik & Oneigenlijk gebruik (M&O) criterium.
Begrotingscriterium
Het begrotingscriterium is een criterium van rechtmatigheid dat betrekking heeft op de grenzen van de baten en lasten in de door de raad geautoriseerde begroting van exploitatie en investeringskredieten en de hiermee samenhangende (deel)programma’s, waarbinnen de financiële beheershandelingen tot stand moeten zijn gekomen. De begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld op het niveau waarop de begroting door de raad is geautoriseerd. Bij investeringsprojecten wordt de begrotingsrechtmatigheid beoordeeld op het niveau van het totaal geautoriseerde investeringskredietbedrag. Een overschrijding van het jaarbudget, passend binnen het totaalbedrag van het investeringskrediet, wordt daarmee als rechtmatig beschouwd. Bij salarislasten wordt de begrotingsrechtmatigheid conform artikel 13 lid 7 van de Financiële verordening gemeente Katwijk 2025 beoordeeld op het niveau van de totaal geautoriseerde salarislasten. Een overschrijding van salarislasten op deelprogrammaniveau passend binnen het totaal van de personeelsbegroting wordt daarmee als rechtmatig beschouwd.
• Voor het begrotingscriterium geldt dat alle overschrijdingen van lasten en investeringskredieten onrechtmatig zijn, waarbij voor een aantal situaties in de Financiële verordening gemeente Katwijk 2025 (artikel 13 lid 4) is beschreven wanneer deze overschrijdingen ‘acceptabel’ zijn. Bij onderschrijdingen van lasten of investeringskredieten en/of lagere of hogere baten dan begroot geldt dat deze als rechtmatig zijn aangemerkt als deze tijdig aan de raad zijn gemeld. Deze zijn overeenkomstig artikel 13 lid 6 van de Financiële verordening gemeente Katwijk 2025 tijdig gemeld als deze zijn opgenomen in een tussentijdse rapportage/raadsinformatiebrief gedurende het boekjaar 2025 dan wel toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening 2025.
Voorwaardencriterium
Het voorwaardencriterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse externe en interne wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur.
• Voor het voorwaardencriterium bestaat de norm uit het door de raad op 18 december 2025 vastgestelde Normenkader financiële rechtmatigheid 2025.
M&O-criterium
Het misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen gepleegd door burgers en bedrijven buiten de organisatie bij financiële beheershandelingen.
• Het beleid van de gemeente met betrekking tot het gebruik van het M&O-criterium is vastgelegd in verschillende verordeningen, procedures en processen. Deze regelingen bevatten bepalingen die tot doel hebben het voorkomen en opsporen van misbruik en oneigenlijk gebruik. Geconstateerd misbruik van overheidsgelden dat heeft geleid tot terugvorderingen en eventueel opgelegde boetes (de financiële effecten van het misbruik zijn tenietgedaan) en op een getrouwe wijze is verwerkt in de jaarrekening is niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Wel wordt via de paragraaf bedrijfsvoering inzicht gegeven in de aard en (financiële) impact van het bij de gemeente geconstateerde misbruik. Indien de bedragen en eventueel opgelegde boetes niet zijn teruggevorderd en door het daartoe bevoegd gremium expliciet (bewust) is besloten het misbruik niet te herstellen en het mogelijke financiële gevolg te accepteren (en financieel te verwerken als onverschuldigde betaling) heeft dit geen consequenties voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, maar is dit wel betrokken bij de analyse ten behoeve van de rechtmatigheidsverantwoording.
De rechtmatigheidsverantwoording hanteert een grensbedrag waarboven cumulatieve rechtmatigheidsfouten en rechtmatigheidsonduidelijkheden in de rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen. Deze verantwoordingsgrens is door de raad bepaald en bedraagt 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 4,970 miljoen.
Een rapportagegrens van € 100.000 is gehanteerd waarboven (niet-acceptabele) individuele rechtmatigheidsfouten en rechtmatigheidsonduidelijkheden in de paragraaf Bedrijfsvoering worden opgenomen en nader worden toegelicht.