Het risicoprofiel
In de periode na de jaarrekening 2024 tot en met eind augustus 2025 is het risicoprofiel van de gemeente geactualiseerd. Het bestaande risicoprofiel is bijgesteld met zowel algemene (strategische) en specifieke risico’s om zo een actueel beeld te schetsen. Katwijk maakt gebruik van de software Naris (van het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR)) om het risicoprofiel van de gemeente vast te leggen en bij te houden. Met behulp van deze software brengen we de risico’s systematisch in kaart en wegen deze in het totaal. Tot slot berekenen we ook de benodigde weerstandscapaciteit.
Algemene risico’s
Net als andere gemeenten heeft Katwijk te maken met een flink aantal onzekerheden en risico’s. Dan gaat het zowel om specifieke als algemene risico’s, die mogelijk op de korte en (middel)lange termijn effect hebben op de begroting. Omdat de toekomst nog zo onzeker is, zijn enkele van deze risico’s op dit moment niet goed te kwantificeren. In deze paragraaf lichten we die risico’s en onzekerheden toe. Zo wordt duidelijk met welke omstandigheden de gemeente Katwijk in 2026 en de jaren daarna te maken heeft. Om toch met deze risico’s rekening te houden, hebben we hiervoor een financiële stelpost opgenomen.
Meer taken
Het takenpakket van de gemeente blijft ook de komende jaren omvangrijk. Met de huidige vooruitzichten neemt de financiële ruimte niet evenredig toe. Gemeenten signaleren de trend ‘meer taken met dezelfde middelen’. In Katwijk is die taakuitbreiding zichtbaar in bijvoorbeeld het sociaal domein, klimaat en energietransitie, ICT-opgaven en informatiebeveiliging. Deels is de financiering vanuit het Rijk via het gemeentefonds (SPUK) nog onduidelijk. Dit brengt voor gemeenten onzekerheden met zich mee. De mogelijke ontwikkelingen na de aankomende landelijke verkiezingen zetten de prognoses van dit moment nog verder onder druk.
Economische omstandigheden en rente
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft nog geen definitieve groeicijfers voor 2025 afgegeven. Het Centraal Planbureau raamde begin 2025 een groei van 1%. Het CBS zag in het tweede kwartaal van 2025 een groei van 1,5% ten opzichte van een jaar eerder. Hoewel er op jaarbasis nog wel een groei is te zien, komt de economische groei traag op gang. De economische groei in 2025 is naar verwachting dus bescheiden. De overheidsconsumptie heeft daaraan een positieve bijdrage geleverd. Inmiddels lijken de krimp en de stagnatie achter de rug. Het is nog onzeker in welke mate de trend doorzet en welk effect dat heeft op het investeringsniveau en de rente.
Woningbouwopgave
Op macroniveau heeft Nederland nog altijd een groot tekort aan betaalbare woningen. De gevolgen? Te weinig woonruimte, aanhoudende en toenemende startersproblematiek en onvoldoende doorstroming op de woningmarkt. Een oplossing is nog niet voorhanden.
Ook in Katwijk is de woningbouwopgave flink. De gemeente gaat in de komende jaren met gericht beleid en nieuwbouwlocatie Valkenhorst de woningbouwambitie realiseren. Op dit moment is de gemeente hierbij afhankelijk van de uitkomst van de procedure bij de Raad van State.
Energietransitie en klimaat
De gevolgen van de klimaatverandering zijn zichtbaar. Denk aan aanhoudende droge periodes, oplopende temperaturen in verstedelijkt gebied en een riool dat de afvoer van water niet goed kan verzorgen. Europa en het Rijk hebben forse klimaatdoelstellingen geformuleerd. De publieke sector zelf heeft moeite om maatregelen te treffen, resultaten te boeken en de klimaatdoelstellingen te halen. Daarnaast neemt de problematiek rondom netcongestie steeds omvangrijkere vormen aan. De financiële compensatie vanuit het Rijk voor de klimaatambities is nog niet helemaal zeker en wijzigt geregeld. De verduurzamingsopgave van Katwijk staat in de investeringsagenda. Het is zaak om innovatief te handelen in bestaande situaties en samen te werken met andere gemeenten en partijen.
Samenwerkingsverbanden
Gemeentelijke taken en opgaven worden de laatste jaren meer op regionaal niveau en in samenwerkingsverbanden opgepakt. Zo hebben gemeenten jeugdzorg, belastingen, infrastructuur en toezicht en handhaving anders georganiseerd om de kwaliteit en efficiency te vergroten. Daarmee is de rol van de gemeente veranderd op het vlak van taken, toezicht en financiën. Die partijen en verschillende samenwerkingsverbanden lopen aan tegen onvoorziene ontwikkelingen en omstandigheden die aandacht vragen. Ontwikkelingen op gebied van taakinvulling, te bereiken/ bereikte resultaten en financiële aspecten leiden tot risico’s en onzekerheden die ook invloed hebben op de gemeente. De begroting van samenwerkingsverbanden staat soms onder druk door stijgende kosten (inflatie, personeel) en dan is niet duidelijk waar de rekening komt te liggen.
Arbeidsmarkt
Uitkeringsorganisatie UWV berekent ieder kwartaal de krapte op de arbeidsmarkt. Het UWV verwacht dat in 2025 de banengroei stabiliseert en dat het aantal vacatures maar beperkt toeneemt. De vergrijzing zorgt nog steeds voor een aanhoudende personeelskrapte. Hoewel de spanning op de arbeidsmarkt afneemt, is er nog steeds sprake van krapte. Katwijk heeft de uitdaging om de komende jaren medewerkers te vervangen die met pensioen gaan. Niet alleen bij de vraag naar vast personeel is de krapte merkbaar. Ook de beschikbaarheid van externe inhuur is beperkt in de huidige arbeidsmarkt. De Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) speelt daarbij ook een rol. De kwaliteit van onze dienstverlening aan de burger en uitvoering van wettelijke taken blijft onder druk staan. Het tempo en de realisatie van ambities, woningbouw en investeringsopgaven kunnen door deze capaciteitsproblemen in het geding komen.
Algemeen effect op de begroting van Katwijk
Net als andere gemeenten wordt Katwijk bij de eigen beleidsambities en opgaven geconfronteerd met bovenstaande risico’s. Deze algemene risico’s hebben dus zonder twijfel nu of in de nabije toekomst effect op onze begroting en financiële positie. Daarom houden wij het begrotingsperspectief, de financiële positie en het risicoprofiel op deze punten nauwlettend in de gaten.