Ontwikkelingen
In januari 2024 heeft de gemeenteraad de Veiligheidsagenda 2024-2027 vastgesteld. Hierin staan de prioriteiten voor de komende jaren. Deze zijn onderverdeeld in vijf thema’s: georganiseerde en ondermijnende criminaliteit, digitale veiligheid, veilige wijken, zorg en veiligheid en voetbalgeweld. De rode draad is het voorkomen van jonge aanwas in de criminaliteit en het voorkomen/verminderen van het middelengebruik.
De maatschappij is enorm in beweging en als gemeente moeten we flexibel en wendbaar zijn. Dit geldt bij uitstek voor de afdeling Openbare orde en veiligheid. Begin 2025 zijn we geconfronteerd met een aantal gebeurtenissen. Die maakten duidelijk dat er omstandigheden zijn waarop we direct moeten reageren. Dergelijke ontwikkelingen verwachten we ook in de toekomst. We kunnen echter niet op alles voorbereid zijn. In 2025 hebben we incidenteel extra capaciteit ingehuurd om de gewenste kwaliteit te kunnen blijven leveren en om te voorkomen dat we moesten snijden in onze reguliere taken. We zullen dat verwerken in de Najaarbestuursrapportage 2025. Bij de Voorjaarsnota 2026 zal voorgesteld worden om een structurele formatie voor dit doel beschikbaar te stellen.
Maatschappelijke onrust
Niet alleen landelijk, maar ook in onze gemeente signaleren we een toename van maatschappelijke onrust en incidenten die de sociale veiligheid onder druk zetten. Deze ontwikkelingen raken de leefbaarheid in wijken, de sociale cohesie en het vertrouwen in het openbaar bestuur. We starten met een brede, integrale analyse van de aard, omvang en achterliggende oorzaken van deze problematiek. Zo kunnen we de besluitvorming goed onderbouwen en gericht bijdragen aan een passende gedeelde aanpak.
In deze brede analyse onderscheiden we verschillende thema’s. Per thema kijken we naar de rol van de gemeente, de al lopende acties, mogelijke aanvullende inzet en benodigde politieke besluiten. Ook kijken we of op- of juist afschaling aan de orde is. Hiervoor koppelen we incidenten, interventies en maatschappelijke signalen aan landelijke en lokale data. Door deze gegevens te duiden, ontstaat een gedeeld beeld van de zorgen, angsten en frustraties in de Katwijkse samenleving. Het doel is om samen met onze partners gerichte interventies te ontwikkelen. Deze aanpak sturen we voortdurend bij, passend bij het ambitieniveau en de rol die de gemeente kan en wil vervullen per thema. Deze werkwijze vraagt om een integrale manier van (samen)werken en structurele inzet op monitoring, analyse en besluitvorming.
Voor de kosten van de uitvoering van deze opdracht en de structurele inzet op het doorontwikkelen en concretiseren van de werkwijze en interventies, maken we voor de jaren 2025, 2026 en 2027 een eerste inschatting van € 50.000 per jaar. Omdat het project zich nog in een vroeg stadium bevindt, is er nog geen volledig beeld van de financiële impact. Eventuele bijstellingen van de begroting rapporteren we via de reguliere P&C-producten.
Georganiseerde en ondermijnende criminaliteit
Uit cijfers van de GGD blijkt dat in Katwijk het middelengebruik is toegenomen, met name onder jongeren. Dit gaat gepaard met drugshandel en criminaliteit. De maatschappelijke tendens is dat (openlijk) drugsgebruik normaal wordt gevonden. Tijdens de coronaperiode is de handel in verdovende middelen verplaatst van in de woning naar buiten op straat. Deze handel trekt sommige jongeren en jongvolwassenen aan om snel geld te kunnen verdienen. Zij worden hierdoor de criminaliteit ingezogen. Vaak gaat het om kwetsbare jongeren en jongvolwassenen. Dit heeft grote gevolgen voor hun toekomst. Wij willen jongeren weerbaarder maken tegen ondermijnende criminaliteit door hen de gevolgen en risico's van hun keuzes te laten inzien. In 2025 is in het voortgezet en basisonderwijs het programma Dealbreakers van start gegaan. Dit is gericht op de jeugd en beoogt te voorkomen dat jongeren betrokken raken bij (drugs)criminaliteit.
Criminelen zoeken manieren om eenvoudig veel geld te verdienen. Voor hun illegale activiteiten maken zij gebruik van bestaande legale bedrijven en diensten en kwetsbare personen. Dit heet ondermijning. Wij willen voldoende barrières opwerpen voor ondermijnende activiteiten en potentieel kwetsbare groepen in de samenleving weerbaarder maken. Met de structurele formatie kunnen wij in 2026 blijven inzetten op het tegengaan van georganiseerde ondermijnde criminaliteit.
Digitale veiligheid
De samenleving digitaliseert. Hoewel digitalisering veel nieuwe kansen en mogelijkheden biedt, zijn er ook risico’s aan verbonden. Steeds meer mensen worden slachtoffer van digitale criminaliteit en de gevolgen blijven doorgaans niet beperkt tot materiële schade. Slachtoffers worden vaak blijvend psychisch beschadigd en ondervinden emotionele problemen. Door de omvang en ernst van digitale criminaliteit hebben de overheid en financiële instellingen een belangrijke taak om inwoners en bedrijven alert en weerbaar te maken. Daarnaast is het belangrijk dat de overheid online een goede informatiepositie krijgt om daarmee (dreigende) ordeverstoringen te kunnen voorkomen.
Veilige wijken
Inwoners moeten zich veilig voelen in hun woon- en leefomgeving. Dit geldt ook voor ondernemers en medewerkers op bedrijventerreinen, bezoekers van winkelgebieden, reizigers in het openbaar vervoer en leerlingen op school. De impact van criminaliteit of overlast in de directe woon-, werk of leefomgeving is groot en zorgt vaak voor een gevoel van onveiligheid. Een overheid die deze criminaliteit en overlast aanpakt, wekt vertrouwen en draagt bij aan het herstellen van het veiligheidsgevoel. Het is van belang dat er een aanpak is van de zogenoemde traditionele criminaliteit én van overlast. Maatschappelijke onrust bedreigt de veiligheid en leefbaarheid in wijken. Het komende jaar zetten we extra in op een integrale, brede aanpak, met het doel om de angst, zorgen en frustratie in de samenleving te kunnen duiden en bijsturen.
Zorg en Veiligheid
Het veiligheidsdomein werkt intensief samen met het sociaal domein om de zorg- en veiligheidsthematiek op te pakken. Het sociaal domein doet dit vanuit de preventieve zorgkant en het veiligheidsdomein vanuit de repressieve veiligheidskant. Het gaat hierbij om verwarde personen, huiselijk geweld, terugkeer van ex-gedetineerden in de samenleving en overlast door volwassenen en jongeren. De Wet gegevensverwerking persoonsgerichte aanpak radicalisering en terroristische activiteiten (PARTA) is vanaf 1 juli 2025 in werking getreden. Radicalisering komt in Katwijk weinig voor. Daarom beleggen we de bijbehorende uitvoeringstaken, zoals het casusoverleg, bij het Zorg- en Veiligheidshuis, dat hiervoor de benodigde expertise heeft.
Voetbalgeweld
Het afgelopen jaar hebben de gemeente, voetbalverenigingen, de politie en de KNVB weer intensief samengewerkt om de voetbalwedstrijden veilig te laten verlopen. Uitpubliek is bij de derby's weer toegestaan en de ervaringen zijn positief. Ook het aankomende voetbalseizoen is het de bedoeling om de risicowedstrijden, zowel reguliere competitiewedstrijden als de bekerwedstrijden, gezamenlijk voor te bereiden. Het nieuwe convenant dat aan de start van het voetbalseizoen 2025-2026 tot stand komt, zal naar verwachting een positieve bijdrage leveren aan de samenwerking en de veiligheid op en rondom de sportcomplexen.