Financiële kengetallen

In het rapport van de commissie Depla over de vernieuwing van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) staat het advies om de kaderstellende en de controlerende taak van de raad te versterken. De commissie adviseert bijvoorbeeld het gebruik van kengetallen om de financiële positie van de gemeente weer te geven en te kunnen vergelijken.

Uit de financiële kengetallen van de begroting 2026 blijkt een voldoende gezonde financiële positie van de gemeente. Het kengetal van de netto schuldquote en de ratio solvabiliteit zijn voldoende, ook in de onderlinge verhouding. De uitkomsten zijn in lijn met de financiële positie (balans, samenvatting financiële verantwoording) van deze begroting. Daarbij passen wel enkele opmerkingen. Zo is de schuldquote afgenomen maar de stijgende trend blijft. Die trend is eerder al gesignaleerd en verschillende maatregelen in de financieringsfunctie borgen de financiële gezondheid van de gemeente Katwijk. De actualisering van de Investeringsagenda zien we terugkomen in een minder snelle stijging van het kengetal de netto schuldquote.
Daarnaast is een positieve structurele exploitatieruimte een vereiste om de begroting op orde te houden. Op begrotingsbasis 2026 is de structurele exploitatieruimte als goed te kwalificeren, waarbij de vergelijking met het meerjarenperspectief van dit kengetal in de vorige begroting een aanmerkelijke verbetering laat zien.

Uit het kengetal belastingcapaciteit (blijft redelijk gelijk) wordt duidelijk dat ook dit deel op begrotingsbasis 2026 solide is: de woonlasten liggen onder het landelijk gemiddelde. Daarmee is sprake van voldoende belastingcapaciteit. Het geheel van de kengetallen is in lijn met voorgaand jaar; passend bij de balans ultimo 2025, de exploitatierekening en de verwachtingen in de meerjarenbegroting van de gemeente Katwijk.

Algemene uitleg en toelichting / analyse op de verschillende financiële kengetallen:

1. Netto schuldquote
   Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie.
   Analyse: de stijgende trend van dit kengetal houdt verband met het cumulatieve effect van de investeringsagenda op de financiering. De actualisering van de investeringsagenda zorgt in vergelijking met de situatie in de begroting 2025 voor een lagere ratio voor 2026 en een afvlakking van de stijging in latere jaren. De 130%-grens (onvoldoende) wordt twee jaar later bereikt.
2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
   Om inzicht te krijgen in hoeverre sprake is van ‘doorlenen van gelden’, berekenen we de netto schuldquote zowel inclusief als exclusief de ‘doorgeleende gelden’. Op die manier wordt duidelijk wat het ‘doorlenen van gelden’ betekent voor de schuldenlast van de gemeente.
   Analyse: dit kengetal laat zien dat de netto schuldquote gunstiger is als rekening wordt gehouden met ‘doorgeleende gelden’. De ontwikkeling is vergelijkbaar met die van de netto schuldquote
3. Solvabiliteit
   Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid.
   Analyse: de solvabiliteit laat een stabiel en beperkt dalende trend zien. In absolute zin is de solvabiliteit van de gemeente niet heel sterk: eerder aan de ondergrens dan dat sprake is van een goede solvabiliteit. Daarmee is het van belang de vermogenspositie (eigen vermogen) nauwgezet te volgen. Ook hier is de doorwerking van een gunstiger beginwaarde waarneembaar.
4. Structurele exploitatieruimte
   Dit kengetal weerspiegelt het structurele en reële evenwicht van de begroting van de gemeente. Het cijfer geeft aan welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen.
   Analyse: de structurele exploitatieruimte weerspiegelt ook een gunstiger uitgangspositie en een verbetering van het meerjarenperspectief: De structurele verbetering van de exploitatie is onder andere te danken aan het traject Meerjarig Financieel Gezond en het afkomen van compensaties in het Gemeentefonds zorgen voor een verschuiving van het perspectief met twee jaar.
5. Grondexploitatie
   Dit cijfer geeft aan hoe de boekwaarde van de voorraad grond zich verhoudt tot de exploitatie van de gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is belangrijk omdat deze moet worden terugverdiend bij de verkoop.
   Analyse: de uitkomst van dit kengetal (goed) in de meerjarenreeks laat zien dat de mogelijke (negatieve) impact van de grondexploitatie beperkt is.
6. Belastingcapaciteit
   Dit cijfer geeft aan hoe de belastingdruk van de gemeente zich verhoudt ten opzichte van de landelijk gemiddelde woonlasten in het voorafgaande jaar.
   Analyse: Dit kengetal is voldoende en laat een beperkt oplopende trend zien. In vergelijking met andere gemeenten betekent dit dat Katwijk zich in 2026 iets boven de gemiddelde woonlast van 2025 bevindt. De verdere ontwikkeling van het kengetal is een punt van aandacht in de komende begrotingsjaren omdat inzetten van belastingcapaciteit dan minder goed mogelijk is.